Japanse esdoorn

Week 41, oktober

Geïnspireerd op de Bloeikalender van het Belmonte Arboretum in Wageningen

Door July Leesberg

Nu zet het nieuwe seizoen in met het herfstconcert. Zachtjes zwelt de eerste viool aan, de esdoornfamilie strijkt de opmaat naar haar virtuoze symfonie van kleuren: groen, geel, oranje, rood en brons. De suikeresdoorn (Acer saccharum) is er altijd vroeg bij, en toont zijn felgeel en oranje blad. De esdoorn ernaast, de Acer rubrum ‘Schlesingeri’, begint in de top dieprood te kleuren.

De Japanse esdoorn die ik koos voor de tekening, heet Acer palmatum ‘Nicholsonii’. Volgens de tuinman is hij het hele groeiseizoen prachtig. In april tooit de struik zich in bronsgroen blad. Onder de blaadjes steken trossen donkerrode bloempjes uit, die weldra in knalrode vruchtjes veranderen. Het kleurcontrast tussen bronsgroen en intens rood is van grote schoonheid. De bladeren worden na verloop van tijd heldergroen, de bladpunten rood. De vruchtjes zijn inmiddels naar donkerrood verkleurd. Ze blijven de hele zomer in de struik hangen. Ook nu is de kleurcombinatie van blad en vruchtjes bijzonder fraai. Eind augustus lijkt het blad even een beetje te verbleken. De vruchtjes zijn groter geworden en ze steken opnieuw opvallend rood af tegen de nu gedempte bladkleur. Daarna wordt het blad rood tot roestbruin, om uiteindelijk begin november in dieprood en bruin op de grond te vallen. Een boom om in de gaten te houden.

 

Route

Om nu van de herfstkleuren te kunnen genieten, loop je bij de hoofdingang meteen rechts het grasveld op. Je volt de rand van het gazon, evenwijdig aan de Generaal Foulkesweg, richting Holleweg (west). Tussen de sierappelbomen door. Op verste de hoek tref je de eerste esdoorns aan, met dieprood blad. Vervolgens volg je de buitenrand van het grasveld naar achteren toe (richting Rijn, zuid). Langs de hele route naar achteren kom je geleidelijk aan kleurende esdoorns tegen.

Wanneer je op deze route het eerste dwarspad kruist, tref je aan je rechterhand de boom van de tekening: Acer palmatum ‘Nicholsonii’. De haag die normaal om de boom heen staat is nu zorgvuldig verwijderd en je kunt de boomvorm prachtig zien.

Meer weten?

Wil je de Japanse esdoorn opzoeken in de Bloeikalender van het Belmonte Arboretum in Wageningen, dan kan je de kalender (€19,95) bestellen via www.debloekalender.nl/bestellen. De Bloeikalender is te koop bij Kniphorst, Luucx, de Casteelse Poort en het Depot in Wageningen. In Bennekom bij Novita. Op dinsdagen ook bij het kantoor van het Belmonte Arboretum. Het boek is ook beschikbaar in de bibliotheek van Wageningen.

 

Bloeikalender in foto’s:

Hetty Kroese volgt de hele Bloeikalender met haar camera. Mocht je willen zien hoe de planten uit de bloeikalender zich voor haar camera ontvouwen, dan kan je haar werk vinden via deze link: https://photos.app.goo.gl/BGpKhU1WxVVMjrb39.

 

 

 

Koffie- en theeschenkerij

In Belmonte Arboretum is zes dagen in de week in het Koetshuis een leuk koffie- en theehuis open. Het Wageningse restaurant Colors World Food heeft er lekkernijen voor de wandelaar: koffie, thee, lokale sappen, Italiaans ijs en een ruime sortering taart uit eigen keuken.

Colors is er op:

dinsdag tot en met donderdag van 10: 00 tot 16:30 uur.De bediening is in handen van Zideris.

vrijdag tot en met zondag van zondag van  11:00 uur tot 16:30 uur.

 

 

 

Sierappeltjes en rozenbottels

Geïnspireerd op de bloeikalender van het Belmonte Arboretum in Wageningen, door July Leesberg

Week 37, september

De zomer loopt naar zijn einde en de herfst kondigt zich voorzichtig aan. Overal zie je rijpende vruchten. Dit is het moment om de sierappeltjes (geslacht Malus) in Belmonte te gaan bekijken. Deze appeltjes zijn leuk, omdat de appelbomen nu voor een tweede keer in kleur gehuld zijn. In de lente met de uitbundige bloesem en in het najaar met de veelkleurige en veelvormige appeltjes.

Er zijn gele, rode en paarse appeltjes, en appeltjes met een blosje. Als alle bomen kaal zijn, is zo’n boom met gekleurde balletjes een sieraad in de tuin. Vooral de Malus ‘Crittenden’ houdt het lang vol. Die staat rond kerstmis nog te pronken in een overvloed aan dikke, knalrode appeltjes. Andere sierappels halen dat moment niet: de vruchten van de Malus ‘Behrens’ vallen al vroeg op de grond. Als het warm is, ruiken de appeltjes lekker, naar appelmoes.

 

 

Ook de rozen tooien zich in de hun vruchten. Vooral bij de wilde rozen vind je een overvloed aan kleine en grote bottels, rode, oranje en zelfs zwarte. Voor deze periode koos ik de bottels van de hondsroos (Rosa canina). In de lente geuren de bescheiden, witte tot roze bloemen fris en zoet. Zij trekken veel bijen aan. Nu zijn de bottels rijp en dieprood van kleur. Hun vorm is langwerpig ovaal. Op de top van elk botteltje zit een grappig vijfkantig schijfje. Dit is het restant van de discus, een nectar houdende verdikking van de bloembodem. Vogels zijn dol op deze vruchten. Erg mooi zijn ook de bottels van de uit het Midden-Oosten afkomstige Rosa x tuschetica, die er vlakbij staat.  Niet ver daarvandaan staat een moderne tuinroos te bloeien. Die verdient een speciale vermelding. Want nog steeds staat Rosa ‘Alister Stella Gray’ volop in de bloemen. Lichtoranje, naar roomwit verkleurende bloemtrossen. De struik verspreidt daarbij een heerlijke geur, en kan rekenen op druk bezoek van insecten. Ik ben benieuwd tot wanneer deze roos het bloeien volhoudt en of er nog bottels gevormd gaan worden.

 

Sierappel, Malus ‘Mary Potter’ ©julyleesberg

 

Route

De sierappels vind je bij binnenkomst in het Belmonte Arboretum rechts van het asfaltpad. De sierappel van de tekening, Malus ‘Mary Potter’, staat bij binnenkomst in het Belmonte Arboretum praktisch meteen aan je rechterhand.

Voor de hondsroos volg je vanaf de hoofdingang het asfaltpad naar achteren. Op de splitsing aan het eind kan je over het grasveld rechtdoor. Bij het kruisen van het volgende pad staat de hondsroos (Rosa canina) in de border aan je linkerhand. Loop door richting oost, voor de langbloeiende Rosa ‘Alister Stella Gray’. Deze roos staat rechts.

Meer weten?

Wil je de sierappeltjes of de rozenbottels opzoeken in de Bloeikalender van het Belmonte Arboretum in Wageningen, dan kan je de kalender (€19,95) bestellen via www.debloeikalender.nl/bestellen. De Bloeikalender is te koop bij Kniphorst, Luucx, de Casteelse Poort en het Depot in Wageningen. In Bennekom bij Novita. Op dinsdagen ook bij het kantoor van het Belmonte Arboretum. Het boek is ook beschikbaar in de bibliotheek van Wageningen.

 

Omslagtekening: Hondsroos, Rosa Canina ©julyleesberg

 

Bloeikalender in foto’s:

Hetty Kroese volgt de hele Bloeikalender met haar camera. Mocht je willen zien hoe de planten uit de bloeikalender zich voor haar camera ontvouwen, dan kan je haar werk vinden via deze link: https://photos.app.goo.gl/BGpKhU1WxVVMjrb39.

 

 

Broedvogeltelling Belmonte Arboretum 2021

Leden van de Vogelwerkgroep Wageningen tellen ieder jaar tussen maart en juni de broedvogels in Belmonte Arboretum. Meestal net na zonsopkomst. Zij telden dit jaar 31 soorten. (Vorig jaar 28) De grauwe vliegenvanger die er vorig jaar was, werd niet meer  waargenomen. Grote bonte spechten zijn er ieder jaar, nieuw is dat nu ook de Kleine bonte specht en de Middelste bonte specht waargenomen zijn.

Om de broedvogeltelling te doen heb je een geoefend oor nodig om vogelzang te herkennen. De leden van de Vogelwerkgroep  tellen op gehoor de mannelijke vogels die zich territoriaal gedragen, hun territorium afbakenen. Deze aantallen staan in de lijst. Als mannetjes succesvol zijn en er een vrouwtje bijkomt, dan worden het broedparen.

 

Broedvogeltelling Belmonte Arboretum 2021 Aantal waargenomen soorten 31
Appelvink 3 Kleine bonte specht 1
Boomklever 5 Koolmees 15
Boomkruiper 8 Merel 18
Bosuil 1 Middelste bonte specht 1
Fazant 1 Pimpelmees 11
Fitis 4 Puttertje 1
Glanskop 2 Roodborstje 12
Goudvink 1 Spreeuw 10
Groene specht 1 Tjiftjaf 9
Groenling 1 Vink 6
Grote bonte specht 5 Vlaamse gaai 3
Grote lijster 1 Wilde eend 1
Heggemus 4 Winterkoning 6
Holenduif 2 Zanglijster 5
Houtduif 8 Zwartkop 11

foto: Mart Spijker

Daglelies in heel veel kleuren

Daglelies heten daglelies omdat elke bloem precies één dag bloeit. De opvallend grote bloemen zijn er in veel verschillende vlammende kleuren en in allerlei vormen. Ze staan nu in bloei.

Belmonte Arboretum heeft twee jaar geleden een collectie daglelies (Hemerocallis) overgenomen van WUR-medewerker Seerp Wigboldus. Hij veredelt daglelies uit liefhebberij.

De lelies in Belmonte staan als een lint langs het zuidpad en in een stervorm in het midden van de tuin. (Kijk op de plattegrond in het informatiehuisje bij de hoofdingang.)

Foto’s en collage zijn gemaakt door Pieter van Ginneken, de omslagfoto is gemaakt door Jacques van der Weiden.

 

Japanse clethra, Clethra barbinervis July Leesberg

Bloeikalender: Clethra en Catalpa

Geïnspireerd op de Bloeikalender van het Belmonte Arboretum in Wageningen

Door July Leesberg

Week 28 en 29, half juli

Trompetboom, Catalpa x erubescens ©july leesberg

De natuur loopt nog steeds wat achter bij de jaren waarin ik de kalender maakte. Als je nu iets moois wil zien moet je de bloeiende trompetboom gaan bekijken. Deze Catalpa x erubescens staat voor half juni in de kalender, een maand eerder dan dit jaar dus. De boom is zo groot en zo mooi, dat het wel een bloeiend kasteel lijkt. Nu ik tegen de avond onder deze schitterende reus door loop, word ik een lichte geur van seringen gewaar, fijn en subtiel. Heel anders dan toen ik een jaar geleden op een zonnige ochtend onder de boom stond. Ik tekende op dat de geur herinneringen opriep aan ‘liggen in het gras, met walstro, haagwinde, viooltjes en zeepkruid’. De witte bloempluimen zien er feestelijk uit, met grote klokvormige bloemen die uitlopen in prachtig glanzende bolvormige knoppen, dieppaars van kleur. De bruine peulen van vorig jaar steken parmantig onder het lichte groen van het grote blad uit. Misschien ritselen de droge peulen wel in de wind, om samen met de trompetten heimelijk muziek te kunnen maken.

Op uitbarsten staat vandaag ook de minder bekende Japanse clethra. Toch even langsgaan, want de zoete, mysterieuze geur van deze bloeiende struik is de moeite van een bezoek waard. Al was het alleen maar om de nijvere bijen om de plant heen te zien zwermen. Clethra is een ontdekking voor de tuin, want op dit moment van het jaar, nu het meeste wel is uitgebloeid, kan clethra je met haar uitbundige bloei verrassen. Eerst deze vroege Clethra barbinervis, en een paar weken later de al net zo lekker geurende cultivars van de Clethra alnifolia.

Route

Voor de Japanse clethra neem je vanaf de hoofdingang het klinkerpad links. Na de gebouwen weer links de heidetuin in. Net na het moerasje zie je rechts een hoge donkere struik met witte hangende bloeiwijzen, de Clethra barbinervis. Voor de trompetboom loop je gewoon door tot de volgende hoek, waar je rechtsaf slaat (vóór het grasveld). Je vindt deze reuzenboom op de eerste grote kruising, aan je linkerhand.

Meer weten?

Wil je de clethra of de trompetboom opzoeken in de Bloeikalender van het Belmonte Arboretum in Wageningen, dan kan je de kalender (€19,95) bestellen via www.debloekalender.nl/bestellen. Het boek is ook beschikbaar in de bibliotheek van Wageningen.

 

 

De Bloeikalender is te koop bij Kniphorst en Luucx in Wageningen, en bij Novita, Bennekom. Op dinsdagen ook bij het kantoor van het Belmonte Arboretum.

 

 

Geurfeest, de rozen bloeien

Mosroos, Rosa x centifolia ‘Muscosa’ ©julyleesberg

15 juni 2021

Geïnspireerd op de Bloeikalender van het Belmonte Arboretum in Wageningen

Door July Leesberg

 

Rozen             Week 24 en 25, half juni

Dit mag je niet missen: de rozen bloeien in Belmonte. Dit is het geurfeest bij uitstek. Het Belmonte Arboretum beheert een zeldzame historische collectie rozen. De aanplant ervan leest als een geschiedenisboek.

De collectie begint met de Europese historische tuinrozen. Volle rozen met slappe stelen, die in een losse vorm groeien. Ze bloeien eenmalig en kort, eind mei, begin juni. Ze bloeien voornamelijk in roze en wit, en ze geuren heerlijk.

Begin vanaf het Koetshuis gezien, op de verste hoek van de rechterborder. Je staat daar bij de oudste rozen: de albarozen. Deze werden al in de Romeinse tijd beschreven en afgebeeld.

Loop je nu in een u-vorm langs de borders, eerst richting Koetshuis, en vervolgens, langs de linkerborder er weer vanaf, dan kom je langs rozen van steeds recenter datum.

Binnen de historische rozen valt de koolroos of honderdbladige roos (Rosa x centifolia) mij het meeste op. Volle, koolachtige rozen, die meerdere harten lijken te hebben. Ze ruiken heerlijk, friszoet en kruidachtig. Ik ken deze overdadige rozen van oude tekeningen en zeventiende-eeuwse schilderijen. Ik herinner me de geur, van vroeger.

Voor de tekening koos ik een mosroos: Rosa centifolia ‘Muscosa’. Een vreemde verschijning: de hele plant lijkt met mos overgroeid. Het ‘mos’ bestaat uit kleine harshoudende kliertjes, die geuren als je er overheen wrijft. Als de bloem zich opent vind je de volle vorm en de zoete geur van de koolroos erin terug.

De mosrozen van de tekening zijn vreemde verschijningen. De hele plant lijkt met mos overgroeid. Dit ‘mos’ bestaat uit kleine kliertjes, die harsachtig geuren als je er overheen wrijft. Je vindt de mosrozen aan het begin van de linkerborder. Gevolgd door de moderne tuinrozen. Deze ontstonden vanaf de negentiende eeuw, door kruisingen met Chinese rozen. De Chinese rozen brachten sterkere stengels, een herbloei en nieuwe kleuren met zich mee. Maar helaas, minder geur.

Route

Neem vanaf de hoofingang het klinkerpad links. Ga met je rug naar het Koetshuis staan, en je overziet de collectie historische en moderne tuinrozen. Er zijn ook collecties klimrozen, bodembedekkende tuinrozen en wilde rozen.

Meer weten?

Wil je mosroos opzoeken in de Bloeikalender van het Belmonte Arboretum in Wageningen, dan kan je de kalender (€19,95) bestellen via www.debloekalender.nl/bestellen. Het boek is ook beschikbaar in de bibliotheek van Wageningen.

De Bloeikalender is te koop bij Kniphorst en Luucx in Wageningen, en bij Novita, Bennekom. Op dinsdagen ook bij het kantoor van het Belmonte Arboretum.

 

 

Vogelzang in het Belmonte arboretum bereikt een climax

Met mei op de kalender bereikt de vogelzang nu haar hoogtepunt. Wanneer u bij zonsopgang in het Belmonte arboretum wandelt, wordt u verwelkomd met een kakofonie aan geluiden. Het zijn immers de mannetjes die met hun zang een vrouwtje proberen te lokken en ten tweede met hun zang de plaats van het territorium aangeven.

Boomklever. Foto Mart Spijker

Grote Bonte Specht. foto Mart Spijker.

In het voltallige vogelconcert vindt nu een wisseling van de wacht plaats. In het vroege voorjaar zijn in het park nog voornamelijk de vogels te horen die hier ’s winters ook verblijven (standvogels). Voorbeelden hiervan zijn de Boomklever, Boomkruiper, spechten, mezen en de Winterkoning. Deze vogels beginnen al vroeg in het voorjaar met zingen en starten ook al vroeg met broeden. Dit is ook de reden dat bijvoorbeeld de Boomklever met z’n kenmerkende hoge fluittonen nu al veel minder te horen is in het park. De vogels zijn nu volop bezig met het grootbrengen van de jongen. De Grote bonte specht was in het vroege voorjaar niet te missen door de bekende roffel op takken en stammen. Op dit moment is af en toe nog een roepende vogel te horen. In de loop van mei valt deze soort echter weer meer op door de luid bedelende jongen indien de ouders met voer komen aanvliegen.  De Spreeuw was in april nog veel in het Belmonte te horen, maar is nu veel zwijgzamer. De vogels vallen wel sterk op door de luidruchtige jongen die bedelen als de ouders komen terugvliegen met voer. In de oude beuken en zomereiken broeden verscheidene paartjes. Het is opvallend dat veel vogels, die in holen broeden, tot de standvogels behoren. Door het grote aanbod aan oude beuken, zomereiken en andere bomen in het park broedt hier een groot aantal soorten. De vele nestkastjes dragen hier ook aan bij.

Tjiftjaf. Foto: Mart Spijker

In de loop van april wordt het vogelconcert aangevuld met soorten die uit het zuiden terugkeren en de winter daar doorgebracht hebben. De eerste vogel is begin maart al teruggekeerd, namelijk de Tjiftjaf. De Tjiftjaf is een talrijke soort in het park. De vogels zingen tot ver in de zomer nog door. Z’n naaste verwant, de Fitis, lijkt veel op de Tjiftjaf, maar de zang is heel verschillend. De Fitis keert zo ’n drie weken later terug dan de Tjiftjaf. Bij de vogeltelling op 5 mei waren er in eens een aantal vogels te horen. Waarschijnlijk waren dat nog vogels die net teruggekeerd waren en door de aanhoudende noordenwind vertraging hadden opgelopen. De zang van de Fitis is wat melodieuzer dan dat van de Tjiftjaf. Een bekend ezelsbruggetje voor het herkennen van de zang is het zinnetje: tis, tis, tis wel mooi weer, maar het blijft niet zo. Op het eind van het wijsje sterft het geluid zachtjes weg.

De Zwartkop is ook een vogel die algemeen voorkomt in het Belmonte. Begin april kwam deze soort terug. Door de aanhoudende noordenwind namen de aantallen vogels heel langzaam toe. Nu is de heldere, verklinkende zang weer overal te horen. Ten slotte wordt eind april en begin mei het vogelconcert voltooid met de zang van zeldzamer voorkomende soorten, zoals de Tuinfluiter en de Grauwe vliegenvanger. Alle genoemde vogels voeden hun jongen met insecten. In het park bloeit een groot scala aan kruiden en struiken waar veel insecten op afkomen.

Even voor zonsopgang begint het vogelconcert met het Roodborstje, de Merel en de Zanglijster. Vervolgens brengen de Koolmees, Pimpelmees en de Winterkoning hun zang ten gehore en ten slotte, als het wat lichter is en de zon goed doorkomt, beginnen de Zwartkop, Tjiftjaf en Fitis.

Zwartkop. Foto: Mart Spijker

Wilt u de zang eens van nabij meemaken, zet dan vroeg de wekker. Het vogelconcert is in de vroege ochtenduren goed te horen omdat er nog weinig verkeer en andere geluiden zijn. Bovendien is het ’s morgens vaak nog windstil, vochtiger en koeler, waardoor het geluid zich gelijkmatiger lijkt te verspreiden.

Eric Minke, Vogelwerkgroep Wageningen

Omslagfoto: Mart Spijker

 

Collecties in blad en bloei

De lente is nu echt begonnen: De collecties Acer, Prunus, Sorbus en Malus komen in blad en bloei. De tuin wordt iedere dag groener. De rododendroncollectie bloeit, het wordt steeds kleurrijker in de ‘rododendronvallei’ aan de oostkant van de tuin.

Vanaf 11:00 uur staat restaurant Colors in het Koetshuis met koffie en thee ‘to go’. En een assortiment taart en ijs.

Marijke van der Giessen en Jacques van der Weiden bekijken de tuin door hun fotolens, zij maakten eind april deze foto’s.

Appelbloesem

Tweede helft april, week 16 en 17: De natuur is flink wat later dan anders

Geïnspireerd op de Bloeikalender van het Belmonte Arboretum

Door July Leesberg

De magnolia’s en de prunus staan nog te bloeien. Het hoogtepunt van de bloeicyclus in het Belmonte Arboretum staat ons nog te wachten: de bloeiende sierappelbomen. Hun voeten bedekt met tapijten gele goudaardbei (Waldsteinia ternata).

De mooiste appelbloesem vind ik die van de cultivar ‘Bob White’. Een boom vol rode knoppen en spierwitte ijle bloesem. Maar hij ruikt niet, dus steek ik mijn neus ook tussen de takken van andere bomen. Een aantal sierappels ruikt lekker, maar geur lijkt mij toch niet de kracht van het geslacht.

Na rijp beraad kies ik voor Malus ‘Dolgo’. Die vind ik het sterkst ruiken. De kroonblaadjes van de bloemen zijn wit en wat langwerpiger dan die van de meeste andere sierappels. Ook de vruchten zijn wat puntiger. Ze groeien uit tot kleine donkerpaarse appeltjes, die eetbaar zijn.

Bijen blijken een andere voorkeur te hebben. Aan hun gezoem hoor ik dat zij meer op hebben met de cultivar ‘Mary Potter’. Of ga op een zonnige dag eens onder Malus baccata ‘Gracilis’ staan. Je waant je in een bijenkorf. Er staat een exemplaar aan de oostkant van Belmonte, net voorbij de heidetuin.

Loop ook even door het bosje aan de oostkant van Belmonte. De sfeer wordt daar sprookjesachtig: de bodem bedekt met boshyacinten, en een veld vol gele Chinese miniatuurtempeltjes (de hondstand (Erythronium ‘Pagoda’).

Route

Voor Malus ‘Dolgo’ ga je bij de hoofdingang direct rechts het gazon op. Loop langs de grasrand naar achteren (richting Holleweg, west), dan kom je aan je rechterhand eerst Malus ‘Mary Potter’ tegen, vervolgens Malus ‘Dolgo’ en tenslotte Malus ‘Bob White’.

Meer weten?

Wil je sierappel opzoeken in de Bloeikalender van het Belmonte Arboretum in Wageningen, dan kan je de kalender (€19,95) bestellen via www.debloeikalender.nl/bestellen. Het boek is ook beschikbaar in de bibliotheek van Wageningen.

De Bloeikalender is te koop bij Kniphorst en Luucx in Wageningen, en bij Novita, Bennekom, op dinsdagen bij het kantoor van het Belmonte Arboretum.

De tekening is gemaakt door July Leesberg.